Spis treści
//
Rajdy długodystansowe
Rajdy długodystansowe są jedną z dyscyplin sportowych uznanych przez Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI), choć jako takie zostały uznane dość późno, bo dopiero w 1985 roku. Od tego czasu dyscyplina rozwija się z powodzeniem, ciesząc rosnącą popularnością, jako, że jest to połączenie treku, bardzo popularnej dyscypliny na Zachodzie Europy i w Stanach Zjednoczonych oraz wyścigu konnego.
Rajd długodystansowy Uzes 2005
Obecnie rajdy długodystansowe, zwane też enduransami, organizowane są na całym świecie. Istnieją dwa główne rodzaje rajdów. Competitive Trail Riding (CTR) - praktycznie nieistniejący w Polsce oraz rajd długodystansowy, o którym mowa w tym artykule.
W tej konkurencji jeździec i koń muszą pokonać określony dystans w jak najkrótszym czasie. Zwycięzcą rajdu jest koń, który pierwszy przekracza linię mety, spełniając równocześnie na trasie normy weterynaryjne. Po każdym odcinku, jak też przed startem i po zakończeniu rajdu, koń jest poddawany kontroli weterynaryjnej. Tylko pozytywna opinia weterynarza na każdej bramce umożliwia zawodnikowi kontynuowanie następnego odcinka (tzw. pętli).
Rajdy mogą być jednodniowe - w takim przypadku dystans nie przekracza zwykle 160 km, pokonuje się go średnio w 10-12 godzin, lub wielodniowe, wtedy jeździec z koniem pokonuje minimum 50 km dziennie.
Obecnie nie ma ograniczeń co do rasy i typu konia biorącego udział w rajdach długodystansowych. Jednakże szczególnie polecane są konie rasy arabskiej i angloarabskiej ze względu na wrodzone predyspozycje do dyscyplin wytrzymałościowych.
Historia
Chociaż potrzeba odbywania długich odcinków na grzbiecie konia istnieje od czasów jego udomowienia, rajdy, jako konkurencja sportowa, zostały opracowane w Stanach Zjednoczonych na podstawie kawalerii europejskich (głównie rosyjskich i polskich, patrz: Jazda). Wpływ na rozwój tej dyscypliny miały także badania hodowlane, mające na celu wyhodowanie konia o określonych możliwościach, takich jak przenoszenie ciężaru (ładunku, w przypadku konia jucznego, lub jeźdźca dla konia wierzchowego) do 140 kg na odcinku 160 km w jeden dzień. Początki tej dyscypliny, w ramach wyżej wspomnianego programu hodowlanego, rozpoczęto w latach pięćdziesiątych od momentu, gdy Wendell Robie przejechał konno z Nevady do Kalifornii drogą kurierów w 24 godziny. Dziesięć lat później, dyscyplina rajdów długodystansowych zaczęła zyskiwać popularność także i w Europie. Pierwsze Mistrzostwa Polski zostały rozegrane w 1990 roku w Białymstoku w rajdzie dwudniowym, każdego dnia na dystansie 100 km. Zwyciężczynią była Aleksandra Szulen dosiadająca konia o imieniu Horror. Największym sukcesem Polaków jest VIII miejsce Jerzego Urbańskiego na ogierze Alahar na Mistrzostwach Europy w Montelimar we Francji w 1991 roku.
Zasady wyścigu
Strój zawodnika (jeźdźca) jest zazwyczaj dowolny, nie krępujący ruchów, a rząd koński ma być lekki i wygodny zarówno dla konia jak i jeźdźca.
Przed rozpoczęciem rajdu konie poddawane są szczegółowej kontroli weterynaryjnej, określającej zdolność konia do uczestnictwa w wyścigu. Mierzy się jego tętno, liczbę oddechów na minutę, sprawdza odwodnienie, a także ocenia czystość chodu. Wszelkie oznaki okulawienia automatycznie eliminują konia z dalszego uczestnictwa w rajdzie. Tętno konia, w zależności od norm określanych indywidualnie dla każdego odcinka (z racji różnego stopnia trudności) musi spać poniżej limitu, zazwyczaj jest to 64 uderzeń serca na minutę w ciągu 20 minut. Takiej kontroli koń musi zostać poddany w ciągu 30 minut od ukończenia pętli (odcinka rajdu), a czas przygotowań do tego badania (wycieranie, masaż, oprowadzanie w celu uspokojenia tętna i częstości oddechu) jest wliczany do czasu etapu. Wszelkie odstępstwa od normy, jednakże nie zagrażające zdrowiu konia, karane są ujemnymi punktami w klasyfikacji. Po kontroli weterynaryjnej konie są, w żargonie jeździeckim - serwisowane, a więc rozsiodływane, czyszczone, pojone i karmione, a przerwa zwykle 30 minutowa, nie jest wliczana do czasu przejazdu.
odpoczynek przed następną pętlą
Pod tym względem rajdy długodystansowe różnią się od tradycyjnych wyścigów konnych, ponieważ mają na względzie głównie ochronę zdrowia konia i bezpieczeństwo jeźdźca. Niedopuszczalne jest doprowadzenie do przemęczenia zwierzęcia. A ponieważ konie średnio pokonują odcinki w tempie 18-20 km/h, przygotowania do rajdu wymagają długiego czasu i licznych treningów. Wysiłek włożony w jeden tylko rajd na odcinku 80 km, porównywalny jest do wysiłku maratończyków.
Zawodnicy przed startem otrzymują szczegółową mapę trasy, z zaznaczonymi na niej obowiązkowymi przystankami (bramkami) oraz naturalnymi przeszkodami na trasie, takimi jak rowy, łachy piaskowe, strome wzgórza i przeprawy wodne, np. przez rzeki. Także tempo pokonywania odcinków jest dowolne, w całości zależy od jeźdźca i jego oceny trudności terenu oraz kondycji wierzchowca. Dlatego tak ważne są wielomiesięczne a nieraz i wieloletnie treningi, które na trasie pozwalają mu wyczuć pierwsze oznaki zmęczenia konia, ocenić przeszkody pod kątem umiejętności i wytrzymałości zwierzęcia. W przypadkach, gdy jeździec chce “odciążyć” konia, ma prawo zejść z siodła i pokonywać z nim część trasy pieszo. Nie jest to karane, jednak linię odcinków oraz mety muszą pokonywać wierzchem.
Teren na którym rozgrywany jest rajd (trasa) jest bardzo zróżnicowana, o różnorodnym stopniu trudności na poszczególnych odcinkach. Wszystkie naturalne przeszkody są wyraźnie oznaczone na mapie oraz w terenie, najczęściej za pomocą flag. czerwone flagi po prawej i białe po lewej, wytyczają trasę, a jeździec nie może z niej zbaczać ani wykonywać objazdów. W niektórych obszarach, takich jak pustkowia lub obszary leśne, ciężko jednoznacznie oznaczyć trasę wyścigu. W takich przypadkach za trasy rajdu uznaje się drogi utwardzone, jednak nie mogą one przekroczyć odcinka dłuższego jak 10% całej trasy.
Zwycięzcą całego rajdu jest koń, który pierwszy przekracza linię mety i zostaje uznany przez weterynarza za zdolnego do kontynuowania.
Rodzaje konkursów
Międzynarodowe (poziom trudności oznaczany liczbą gwiazdek): Klasa zależy od minimalnej średniej odległości pokonywanej każdego dnia, w konkursie jednodniowym.
- CEI * : 80-119 km
- CEI **: 120-139 km
- CEI ***: 140-160 km
- CEI ****: zazwyczaj równe 160 km rzadziej więcej, przy czym zawodnicy muszą ukończyć trasę w przedziale 10-12 godzin.
W konkursie dwudniowym odbywają się zawody w następujących klasach:
- CEI **: 70-89 km
- CEI ***: 90-100 km
Konkursy dłuższe niż trzydniowe rozgrywają się w klasie CEI *** przy czym odległość dzienna wynosi 70-80 km.
Uwaga! Skrót CEI oznacza, że ta konkurencja jest zatwierdzona przez Federation for Equestrian Sports/ Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI) jako dyscyplina międzynarodowa.
W Polsce rozgrywa się wszystkie powyższe konkursy, jednakże dla wyrównania szans odbywają się one w dwóch kategoriach wiekowych.
- młodzieżowa, dla jeźdźców poniżej 21 roku życia
- seniorów, dla zawodników powyżej 21 roku życia.
Wyposażenie i ubiór
Rajdy długodystansowe są konkurencją mniej formalistyczną od innych, strój jest w większości dowolny, jednak i tutaj obowiązują pewne normy. Obowiązkowy jest kask jeździecki z uprzężą, spełniający normy bezpieczeństwa AERC I FEI, bryczesy (w kolorze i kroju dowolnym), odpowiednie buty, z płaską podeszwą, utwardzanymi czubkami, oraz koszulka typu polo.
“Zawodnicy biorący udział w ceremonii otwarcia zawodów, w czasie trwania konkursu Best Condition oraz w czasie ceremonii rozdania nagród zobowiązani są do noszenia stroju jeździeckiego. Zakazane są dżinsy, sandały, szorty oraz tenisówki. Również luzacy w czasie trwania wyżej wymienionych momentów zobowiązani są do schludnego stroju, bez szortów, dżinsów, sandałów itp. W czasie trwania konkursów zawodnicy powinni być ubrani w stosowny ubiór jeździecki, obowiązkowa jest koszula lub koszulka polo z kołnierzykiem. Luzacy również powinni być obrani schludnie, szorty i sandały nie są dozwolone na terenie bramki weterynaryjnej.” Do jazdy najlepsza jest kulbaka lub siodło typu angielskiego, przede wszystkim wygodne zarówno dla jeźdźca jak i konia. Wielu zawodników do rajdu używa ogłowia typu hackamore oraz ogłowi tzw. kantarowych, w których na bramkach przy serwisowaniu, łatwo można wypiąć wędzidło. Na rajd nie należy nigdy zabierać sprzętu nowego, nie wypróbowanego w terenie, ani też sprzętu starego, zużytego, grożącego zerwaniem.
Zobacz też
- Ścieżka huculska
- jeździectwo
- wyścigi konne
- jazda konna w stylu western
Przypisy
- ↑ przepisy ogólne PZJ
- ↑ “Rajdy, przybliżenie dyscypliny” Maria Wągrowska
- ↑ zmiany w regulaminie rajdów długodystansowych wg FEI obowiązujące od 1 stycznia 2009
Bibliografia
- “ABC jeździectwa” J.M. Kotowski, E. Kaszuba-Warpechowska PWRiL Warszawa 1991
- “Horse Riding Manual” W. Micklem DK London 2005
Linki zewnętrzne
